محمد رضا واليزاده معجزى
57
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
در سال 1251 فتحعلى شاه درگذشت و نوبت سلطنت به محمد شاه ( معروف به محمد شاه غازى ) رسيد . چنانكه مىدانيم ، محمد شاه پسر بزرگ عباس ميرزا نايب السلطنه و نوه فتحعلى شاه بود و چون عباس ميرزا پدرش پيش از پدر درگذشته بود ، قاعدتا پادشاهى ايران به يكى از پسران فتحعلى شاه مىرسيد . ليكن فتحعلى شاه براى خاطر علاقه شديدى كه به وليعهد داشت ، به پاس خدمات او در جنگهاى ايران و روس و جنگهاى ايران و عثمانى و غيره ، پسر بزرگش محمد ميرزا را بهجاى عباس ميرزا به ولايتعهدى برگزيد و او بعد از فوت فتحعلى شاه با وجود موانع و مشكلات زيادى كه در راه وصول او به تاجوتخت وجود داشت ، بالاخره با سياست و تدبير قائممقام بهجاى جدش بر تخت پادشاهى ايران جلوس كرد . « 1 » هنگامى كه محمد شاه از آذربايجان به تهران مىرفت تا بر اريكه سلطنت جلوس كند ، رضا قلى خان اردلان پسر خسرو خان اردلان « 2 » والى كردستان كه عمهزاده محمد شاه بود ، ميرزا هدايت اللّه امين را با هداياى زياد خدمت شاه فرستاد و او در ركاب محمد شاه به سوى تهران حركت كرد . پس از جلوس بر تخت سلطنت ، محمد شاه ميرزا هدايت اللّه مزبور را با خلعت و فرمان والىگرى كردستان نزد رضا قلى خان اردلان فرستاد . در ضمن امر همايونى صادر مىشود كه رضا قلى خان والى كردستان با سپاه اردلان به اردوى بهرام ميرزا برادر محمد شاه ملحق شده ، محمد حسين ميرزا حشمت الدوله پسر محمد على ميرزا دولت شاه را كه فرمانرواى لرستان و كرمانشاه و خوزستان بود طرد نمايد و بهرام ميرزا بهجاى او والى لرستان و كرمانشاه و كردستان شود . رضا قلى خان والى در عين الفعل سرماى زمستان با هشت هزار نفر اردلان ( چريك ) و يك
--> ( 1 ) . استاد سعيد نفيسى در جلد دوم تاريخ اجتماعى و سياسى ايران در فصلى كه شرح جنگهاى سال 1236 الى 1248 ايران و عثمانى را مىدهد ، بعد از توصيف وقايع جبهه عباس ميرزا و قائم مقام مىنويسد : « در جبهه ديگر محمد على ميرزا دولتشاه به يارى حسن خان فيلى ( والى لرستان ) و سپاهيان لرستان در حوالى شهرزور لشكريان محمد آقا كهيا و محمود پاشا را در محرم 1237 تا كركوك عقب نشاند و سپس سامرا را گرفت و بعد به بغداد حمله كرد لشگريانش سپاه داود پاشا حكمران بغداد را محاصره كردند وى شيخ موسى پسر شيخ خضر نجفى سابق الذكر را به شفاعت نزد محمد على ميرزا به فرستاد در اين هنگام در 26 صفر 1237 ، محمد على ميرزا در لشگرگاه خود در كنار طاق كسرى ، هنگام محاصره بغداد ناگهان درگذشت و سبب مرگش معلوم نشد . صفحه 203 ، چاپ اول تاريخ منتظم و غيره . ( 2 ) . رضا قلى خان از بطن احسن جهان خانم واليه دختر فتحعلى شاه و متولد سال 1250 بود . در ده سالگى به مسند والىگرى كردستان منصوب شد و مادرش واليه با ميرزا فرج اللّه وزير مكفل امور والىگرى كردستان مىشوند .